Monday, August 22, 2011

In the House of the Soul (C.P. Cavafy)



Links (Dark House) (candles) (Muses-Peruzzi) (Greek women-collage) (Sapphire) (Hetairae) (Greek Parliament) (Warm Nights) (Frog Fornication) (Dancing Women 1 ,2 ) (Parthenagogeion, Thessalonica) (mathitria koukla) (Deligianneio Parthenagogeio)(Greek Nuns) (Chios Nea Moni Mosaic) (Party Dancers) (Agher Church window, Ireland) (Woman through wet window) (Audrey Hepburn Nun) (Party : Romeo + Juliet film) (Dancing Flowers)


Μέσα στὸ Σπίτι τῆς Ψυχῆς γυρίζουνε τὰ Πάθη-
ὡραῖες γυναῖκες στὰ μεταξωτὰ
ντυμένες, καὶ μὲ σάπφειρους εἰς τὸ κεφάλι.
Ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦ σπιτιοῦ ἕως μέσα εἰς τὰ βάθη
ὁρίζουνε τὲς αἴθουσες ὅλες. Στὴν πιὸ μεγάλη-
τὲς νύχτες ποὺ τὸ αἷμα των ζεστάθη-
χορεύουνε καὶ πίνουνε μὲ τὰ μαλλιὰ λυτά.
 ~
Ἔξω ἀπ’τὲς αἴθουσες χλωμὲς καὶ κακοεντυμένες
μὲ φορεσιὲς ἑνὸς παληοῦ καιροῦ,
ἡ Ἀρετὲς γυρίζουν καὶ μὲ πίκρα ἀκοῦνε
τὴν ἑορτὴ ποὺ κάμνουνε ἡ ἑταῖρες μεθυσμένες.
Στῶν παραθύρων τὰ ὑαλιὰ τὰ πρόσωπα κολνοῦνε
καὶ βλέπουν σιωπηλές, συλλογισμένες,
τὰ φῶτα, τὰ διαμαντικά, καὶ τ’ἄνθη τοῦ χοροῦ.
............................
Mais, parmi cette neige, une flamme empiète,
Écho d'un foyer rouge et qui somnole un peu
Plus au fond, tout au fond, dans la Maison de l'Âme,
Où vont et viennent et s'assoient autour d'un feu
Les Passions, avec leurs visages de femme.
 ~
En l’eau tiède des yeux tranquilles combien j’ai
Souvent, le soir, plongé mon visage et nagé
Dans leur silence, vers une rive inconnue !
Mon âme s’y sentait toute légère et nue
Et délivrée enfin des pesanteurs du corps.
...............................................
Μα ανάμεσα στο χιόνι αυτό μια φλόγα ορμά
Ηχώ από κόκκινη παραστιά που για λίγο νυστάζει
Πιό βαθιά, πέρα βαθιά, μέσα στο Σπίτι της Ψυχής,
εκεί πάνε κι έρχονται και κάθονται γύρω από μια φωτιά
τα Πάθη, με τα πρόσωπα τους, γυναίκας να μοιάζουν

Σε νερό χλιαρό με μάτια ατάραχα πόσες φορές
συχνά το βράδι το πρόσωπο βούτηξα
και κολύμπησα στη σιωπή τους
κατά μήκος μιας άγνωστης όχθης!
Η ψυχή μου όλη ένιωθε ανάλαφρη, γυμνή
από του σώματος λέφτερη επιτέλους τα βάρη
.............................................................



Αν το καβαφικό γράφτηκε το 1894 και το γαλλικό του Βέλγου παρακμιακού George Rodenbach , Ζωρζ Ρόντενμπαχ το 1896....εμπνεύστηκε ο Καβάφης αυτογενώς το ποίημα...μετά διάβασε το (Les Vies encloses, Έγκλειστες Ζωές) στο (Le Voyage dans les yeux, Ταξίδι στα Mάτια, IX) είδε ότι ταίριαζε το απόσπασμα και το προμετώπισε;;...Ο Κ.Θ. Δημαράς (Νεανικά Ποιήματα, σελ.76) αναφέρει...μάλλον το 1896 ή λίγο πριν...Το 1897 πάντως, έκανε και ένα ταξίδι στο Λονδίνο και το Παρίσι με τον αδερφό του Ιωάννη...αυτός ο Τζων Καβάφης είναι και ο πρώτος αγγλόφωνος μεταφραστής του...In the Soul's House the Passions circulate....βρίσκεις άκρη από ποίημα νεανικό, κρυμμένο, αδημοσίευτο;;...

Και συνοψίζει ο Δημαράς : Δίπλα στις επιδράσεις που δεχόταν ο νέος ποιητής, του αθηναϊκού ρομαντισμού πρώτα, και ύστερα του παρνασσισμού, παρουσιάζεται γρήγορα και μια τρίτη σχολή που θα τον επηρεάσει και αυτή αποφασιστικά. Είναι ο, γαλλικός και αυτός, συμβολισμός· παρουσιάστηκε σαν αντίδραση στην ξηρότητα του παρνασσισμού. Εκφράζει τις διεκδικήσεις της ψυχής, του συναισθηματικού κόσμου, τα στοιχεία της ρέμβης, του ονείρου, της αοριστίας.....*οι ατέλειες και οι αδεξιότητες του ποιήματος, δεν θα έπρεπε να μας κάνουν να παραβλέψουμε την παραστατική δύναμη των στίχων και την υποβλητικότητα που παρουσιάζουν.....απ' τα νεανικά ποιήματα άλλα αποκήρυξε και άλλα απέκρυψε. Κι όμως όλόκληρος ο καβαφικός κόσμος, όλη η ιδιοτυπία της παραγωγής του Καβάφη βρίσκονται υποδηλωμένα εδώ μέσα.

*Πέρα από το περιττό ε στο κάμνουν-ε οι εταίρες, δεν βλέπω άλλη ατέλεια...το μόνο μειονέκτημα του είν' πως παρουσιάζει την ανδρική πλευρά της φαντασίωσης...έτσι για λόγους δικαιοσύνης προς αναγνώστριες, κολλάω ως παρένθεση, τον αποκηρυγμένο παρνασσίζοντα  Οράτιο εν Αθήναις (1898)


Εἰς τῆς ἑταίρας Λέας το δωμάτιον,
ὅπου κομψότης, πλοῦτος, κλίνη ἁπαλή,
νέος μ  άσμας ες τς χερας μιλε
Κοσμοσι τος δακτύλους του λίθοι πολλοί,
 ~
κ' κ σηρικο λευκο φορε μάτιον
 μ νατολικ κεντήματ’ ρυθρ.
γλσσα του εν’ ττικ κα καθαρά,
λλ’ λαφρός τις τόνος ν τ προφορ
~
τν Τίβεριν προδίδει κα τ Λάτιον.
νέος τν γάπην του μολογε,
κ’ θηναία τν κούει ν σιγ
~
τν εγλωττόν της ραστν ράτιον·
κ’ κθαμβος βλέπει νέους κόσμους το Καλο
ντς το πάθους το μεγάλου ταλο


 ....σπάνιες αντιθέσεις.....
.....άντρας λάλος με πάθος, πετράδια, λευκά μεταξωτά, κουλτουρέ προφορά...γυναίκα άλαλη.....


Όντως ο ποιητής Οράτιος σπούδασε ελληνικά στην Αθήνα γύρω στο 30 π.Χ και το σηρικό/μεταξωτό του ρούχο, εισαγωγής, made in China, από τους αρχαίους Σῆρες/Seres, ίσως απ' την κινέζικη λέξη si, μετάξι. Και το γιασεμί/ίασμος/ιάσμη απ' την Ασία· περσικό yasamen. Η Λέα, ωραίο όνομα, εμπνευσμένο ίσως απ' τις εταίρες Λαΐδα, Λέαινα ή Λεόντιον ή μήπως το εβραϊκό Leah/Λεία...

Οι τελευταίοι στίχοι θυμίζουν κάτι μεταξύ Ωραία μου Κυρία και Pretty Woman...έκθαμβος η Λέα μαθαίνει νέους κόσμους Ομορφιάς στους στίχους και το μπλα-μπλα του εραστή της...μα είναι δυνατόν;;..εταίρα μορφωμένη να θαμπώνεται από τέτοια;;...μάλλον προσποιείται από ευγένεια και υποκλίνεται στο πάθος του Λατίνου εραστή....

Εδώ στα νιάτα του ο Καβάφης περιγράφει κατ' εξαίρεση  Γυναίκες της Ηδονής και τον Ετερόφυλο Έρωτα.

Και τα δυό ποιήματα φαίνεται να περιγράφουν την Αρχαία Ελλάδα· το δεύτερο ναι, το πρώτο όχι· μιλάει για το Σπίτι της Ψυχής του Μεσαίωνα και της Βικτοριανής Ηθικής, ακόμα και τη δεκαετία του εξήντα και εβδομήντα, όταν ενάρετοι έφηβοι δεν πήγαιναν σε πάρτυ για λόγους αυτοπειθαρχίας ή γονεϊκής καταστολής. Οι αρχαίοι δεν ήταν στερημένοι πουριτανοί, ώστε σε κάποιο συμπόσιο, κάποιες λιγούρες Αρετές, να 'χουν κολλήσει τα μούτρα στα παράθυρα.

Αυτό το ψυχολογικό δίλημμα Ηδονές-Αρετές αντιμετωπίζουν μέσα τους και δυο άλλοι καβαφικοί νέοι..ο Σύρος Μυρτίας (4ος μ.Χ. -1911) και ο Εβραίος Ιάνθης Αντωνίου (1ος π.Χ - 1919)...πολύ χαρακτηριστικό της καβαφικής θεματολογίας.

Και κλείνω με την ουσία του τίτλου...αυτά συνέβαιναν μέσα τους, βαθιά, στον οίκο της ψυχής...βράζουν τα πάθη...απέξω στον κόσμο φαίνονταν φρόνιμοι και πραείς, ενάρετοι μιας άλλης εποχής....
 

17 comments:

dodo said...

"Φάτε μάτια ψάρια"- ταιριάζει και στο νόημα τού ποιήματος, αλλά πιό πολύ σε μένα, με την αργοκίνητη σύνδεσή μου... :-((

Michalis Melidonis said...


Τετράδα και Παρασκευήν
ξηροφαγούμεν όλως,
ιχθύν γαρ ουκ εσθίομεν,
φίλε Δόδο αδόλως

ειμή σηπίαν, αστακόν
μύδια, καβρούς, χαβιάρι

και αν νηστεύεις και εσύ
κρούε την θύραν της Μονής
:-)

dodo said...

... και η διάσημη (!) αστακομακαρονάδα τής Τασίας από το Φισκάρδο ;-)))

Michalis Melidonis said...

από τα 80 έρμα της φίρμας, θα προτιμήσω
νηστεία
με χταποδάκι αγιορείτικο :-)

dodo said...

:-)

Ας σοβαρευτούμε λίγο- συνταγές γιά νηστίσιμα γκουρμέ σε ανάρτηση με θέμα σχολιασμό καβαφικών στίχων;! :-Ο

Michalis Melidonis said...

κακώς είναι νηστίσιμα
όλ' τούτα τ' αφροδίσια

πάθη αλατίζουν λαιμαργίας
και τα φουντώνουν τα σαρκία

κι η Αρετές πεινούν και κλαίγουν
για το κατάντημα που βλέπουν

dodo said...

Ίσως ακριβώς επειδή είναι αφροδισιακά να βρέθηκαν ενταγμένα στα νηστίσιμα...

Michalis Melidonis said...

για βαθμό δυσκολίας
και παθών ανοσία; :-)
.....

Ό,τι προύρχεται ζώου αίματος ερυθρού,
λερόν εστί και εφάμαρτον!


λαβέ και διάλεξιν, ένθα
ΚουΚουΕς απορεί
...κοχλίες
νηστίσιμοι;

dodo said...

Μά'στα...
Το καημένο το λαδάκι, όμως;;;

Michalis Melidonis said...

Τις μέρες π' απαγορεύεται
το λάδι

το παρασύνθημα αλλάζει

"Φάε ελίτσα κι έλα τη νύχτα"
ή "Φάε ελιά κι έλα τη νυχτιά"

Michalis Melidonis said...

Γεροντικώς Συνοψίζοντες


Το να βαδίζει κανείς με την κοιλιά
είναι αλήθεια ότι σημαίνει την
ηδονή, επειδή αίτία όλων σχεδόν
των ηδονών είναι η κοιλιά.
Όταν αυτή γεμίσει ακολουθούν
δυνατές επιθυμίες...όταν όμως
είναι άδεια, η επιθυμίες
είναι πιό ήρεμες και σταθερές.
Ο φιλήδονος λοιπόν περπατά
με την κοιλιά αφού ολόκληρος
γέρνει στην απόλαυση και τις
ηδονές. Αυτός που μόλις αρχίζει
να ζει με αρετή αφαιρεί το λίπος
αποφεύγοντας τις τροφές που παχαίνουν......
Οι φιλήδονοι έρπουν με το στήθος
και την κοιλιά γιατί η ηδονή δεν χαρακτηρίζει εκείνους που στέκονται
όρθιοι και ήρεμοι αλλά όσους έχουν
πάθη και ταραχή.
Και πιό κοντα στο πάθος της γαστριμαργίας είναι το σεξουαλικόν.
Έτσι και η φύση για να δείξει
την ομοιότητα τους τοποθέτησε
τα γενετήσια όργανα κάτω απ' την κοιλιά, δείχνοντας με την εγγύτητα τη συγγένεια. Αν είναι ασθενικό το
γενετήσιο πάθος στο αδειανό στομάχι οφείλεται, και αν είναι
ισχυρό απ' το στομάχι παίρνει δύναμη


Όσιος Νείλος, ο ασκητής του Σινά

dodo said...

Ηδονές... Πάθη... Επιθυμίες...
Ή μήπως βασικές, ανθρώπινες ανάγκες;

Ταίριασε πάντως αυτή η μελοποίηση στο ποίημα, έτσι καθώς παραπέμπει σε εκκλησιαστική μουσική παράδοση.

Michalis Melidonis said...

Άνυδροι, ψοφάμε σε τρεις μέρες,
μα δίχως πάρτυ και έρωτες
γινόμαστε αγγέλες! :-)


1) Υπάρχουν άνθρωποι που μένουν παρθένοι σε όλη τη ζωή τους (π.χ. ασκητές), χωρίς να ικανοποιούν τις σεξουαλικές τους ανάγκες και όμως ζουν ως τα βαθιά γεράματα.
2) Πολλοί κάτοχοι σκύλων δεν επιτρέπουν σ' αυτά καμιά σεξουαλική επαφή με άλλα σκυλιά κι όμως αυτά εξακολουθούν να ζουν και φθάνουν στο υπέρτατο όριο ζωής αυτών των ζώων.


Ο μύθος της σεξουαλικής ανάγκης


Αυτή την αναγκαιοποίηση των παθών
και της ηδονής την προωθούν
καλλιτέχνες, γιατροί και δικηγόροι
για να 'χουν θέμα και πελατεία
αντίστοιχα.

Κανείς δεν πέθανε απ' την αποχή
και τη λελογισμένη χρήση·
το πολύ, το πολύ και σε ένα περιορισμένο ποσοστό
χρηστών ενδέχεται να πειραχτεί
η ψυχική υγεία του απέχοντος
των καρπών της αμαρτίας,
αφού όλα μια ιδέα είναι στη ζωή.

Αλλά η επιστήμη προχωρεί
και δίνει λύσεις και σε τέτοιες
περιπτώσεις ακράτειας.

Michalis Melidonis said...

και πού 'σαι;

τρώμε γερά σήμερα μέχρι τις 23:59.
24:00 ξημερώνει του αποκεφαλισθέντος Ιωάννου του Ριγολόγου
ούτε το λάδι δεν επιτρέπεται

Όποιος 'γγίξει λεργιά,
μπαίνει του ρίγος και πυρετός

Δες και μαρτυρία ιστολόγου
που παιδί σαν ήταν
λύγισε και ρίγησε

dodo said...

Καθείς, υποθέτω, ορίζει το "λελογισμένον" όπως τού ταιριάζει, ανάλογα πόσο ερωτικός άνθρωπος είναι- θα είχε ενδιαφέρον ο ορισμός τού DSK ;-)

Η μακροζωία δεν μού φαίνεται από μόνη της αρκετή ως στόχος· ένας δημιουργικός και προοδευτικός βίος, με διαρκή τάση προς την προσωπική ολοκλήρωση μοιάζει πιό ενδιαφέρων. Δεν ξέρω λοιπόν αν οι μακρόβιοι, αλλά εργένηδες σκύλοι, είναι ευτυχείς με την επιλογή που έκαμαν γιά λογαριασμό τους τα αφεντικά τους.

Παλιότερα εθαύμαζα τους ασκητές γιά τον υψηλό βαθμό αυτάρκειας και ελευθερίας των· μέχρι που με προσγείωσε κάποιος που το συζητούσαμε, επισημαίνοντας ότι όποιος στηρίζεται στην βαθιά του πίστη γιά να αντέξει (την μοναξιά, τις στερήσεις, τον φόβο τού θανάτου...) δεν είναι, τελικά, τόσο ανεξάρτητος ;-)

Michalis Melidonis said...

1. έτσι όπως το 'δα στην αρχή το DSK νόμισα ότι είναι μονάδα λιβιδομέτρησης....

2.Δεν είναι ανεξάρτητοι, ούτε
ελεύθεροι έτσι αόριστα, και
το γνωρίζουν ( δεν είναι
βουδιστές)

τίποτα δεν επιδιώκεται σε αυτή
τη ζωή δίχως ανταμοιβή και
κίνητρο, υλικό ή ψυχικό.

jk said...

Roots:
https://picasaweb.google.com/107016037887630884274/HESIODSMUSES