Ἔρως ποτ' ἐν ῥόδοισι (Έρωτας και Μέλισσα~Cupid and Bee) Anacreontic

(Cupid on roses by Margaret Tarrant-Bee sleeping- by Venus consoling cupid by Benjamin West-Cupidon pleurant-Cupid running by Mattheus Terwesten- Venus Cytherea by Jan Matsys-Serpent winged-Bee patch-Bee keepers-Venus & Cupid by Fragonard-Love&Pain-Cupido sagittans-Hearts arrows-Valentine's vintage card-Baby bee sleeping)

Ἔρως ποτ᾽ ἐν ῥόδοισι

κοιμωμένην μέλιτταν

οὐκ εἶδεν, ἀλλ᾽ ἐτρώθη

τὸν δάκτυλον παταχθείς

τᾶς χειρὸς ὠλόλυξε,

δραμὼν δὲ καὶ πετασθείς

πρὸς τὴν καλὴν Κυθήρην

«ὄλωλα, μῆτερ,» εἶπεν,

«ὄλωλα κἀποθνήσκω·

ὄφις μ᾽ ἔτυψε μικρός

πτερωτός, ὃν καλοῦσιν

μέλιτταν οἱ γεωργοί.»

ἃ δ᾽ εἶπεν· «εἰ τὸ κέντρον

πονεῖς τὸ τᾶς μελίττας,

πόσον δοκεῖς πονοῦσιν,

Ἔρως, ὅσους σὺ βάλλεις;»

Κάποτε ο Έρωτας

μες στα τριαντάφυλλα

κοιμωμένη μέλισσα

δεν είδε και πληγώθηκε

και επειδή πόνεσε στο δάχτυλο του χεριού

έβαλε τα κλάματα.

Και μόλις πέταξε και έφυγε 

στην όμορφη τη Μάνα του:

«Χάθηκα Μάνα είπε, 

χάθηκα και πεθαίνω,

φίδι με τσίμπησε, μικρό, φτερωτό

που ονομάζουν μέλισσα οι γεωργοί.»

Και εκείνη είπε: «αν απ' το κεντρί

της μέλισσας πονάς,

πόσο νομίζεις πονάνε, Έρωτα,

όσους χτυπάς με τα βέλη σου;»
(Anacreontea)

Ο έρωτας που κάποτε στα ρόδα είχε πάει

μια μέλισσα δεν πρόσεξε κι εκείνη τον τσιμπάει.

Το δάχτυλό του πόνεσε,οδύρεται και κλαίει

στη μάνα του Κυθέρεια πετάει και της λέει:

«Μάνα μου ,πάει…,χάνομαι,με τσίμπησε, μανούλα

φίδι μικρό και φτερωτό -το λένε μελισσούλα.»

Κι εκείνη του ‘πε: «αν το κεντρί της μέλισσας πονάει,

το βέλος σου πόσο πονεί ,αυτόν που αγαπάει;…»
(Μετάφραση Ιωάννης Κυριαζής)

Θεοκρίτου ειδύλλιο 19ο, Έρως Κηριοκλέπτης

Τὸν κλέπταν ποτ᾽ Ἔρωτα κακὰ κέντασε μέλισσα

κηρίον ἐκ σίμβλων συλεύμενον, ἄκρα δὲ χειρῶν

δάκτυλα πάνθ᾽ ὑπένυξεν. Ὁ δ᾽ ἄλγεε, καὶ χέρ᾽ ἐφύση,

καὶ τὰν γᾶν ἐπάταξε, καὶ ἅλατο, τᾷ δ᾽ Ἀφροδίτᾳ

δεῖξεν τὰν ὀδύναν, καὶ μέμφετο, ὅττί γε τυτθὸν

θηρίον ἐντὶ μέλισσα καὶ ἁλίκα τραύματα ποιεῖ.

Χἁ μάτηρ γελάσασα· "Τὺ δ᾽ οὐκ ἴσος ἐσσὶ μελίσσαις;
ὡς τυτθὸς μὲν ἔφυς, τὰ δὲ τραύματα χἁλίκα ποιεῖς.”

Εκέντρωσε μιά μέλισσα τον έρωτα τον κλέφτη

όταν της έκλεβε κερί μέσ' από την κυψέλη,

κι όλα του τ' ακροδάχτυλα τα βρήκε το κεντρί της.

Κι αυτός πονούσε ο δύστυχος κ' εφύσαγε τα χέρια

κ' εχτύπαγε τα πόδια του πηδώντας απ' τον πόνο·

κ' έτρεξε στη μητέρα του την όμορφη Αφροδίτη

πώς είν' η μέλισσα μικρή κι όμως σκληρά πληγώνει.

Κ' εγέλασ' η μητέρα του και στράφηκε και τούπε:

Γιατί απορείς; μήπως και συ της μέλισσας δε μοιάζεις;

Έτσι μικρός είσαι και συ κ' έτσι σκληρά πληγώνεις.

(Μετάφραση Ιωάννης Πολέμης)

(Albrecht Dürer - Amor der Honigdieb)

Κοντεύουν της Άνοιξης σκιρτήματα,

μα όπου μέλι έχει και τσιμπήματα :-)

Ου μοι μελει τα Γυγεω (Ανακρεοντειο)

(Giambattista Tiepolo-Donna con mandolino) (J.S.Bach-Notebook for Anna Magdalena for piano and mandolin by Alberto Dati) (Gérôme-Anacreon) (Walter Crane-Midas and daughter) (Xerxes) (Eros and Pscyche) (Reni-Bacchus) (Don't cry over the past, it's gone. Don't stress about the future, it hasn't arrived. Live in the present and make it beautiful) (One Ring of the Lord) (Ring of Invisibility) (Occupy Wall Street Bull) (Peter von Hess-Rigas Feraios) (Sweet Lovers) (Vino Rosso) (Carpe diem-Seize the Day) (Beethoven's Pastoral symphony by Frans Brüggen)

Oὔ μοι μέλει τὰ Γύγεω,

τοῦ Σαρδίων ἄνακτος,

οὔθ᾽ αἱρέει με χρυσός,

οὐκ αἰνέω τυράννους:

ἐμοὶ μέλει ἔρωτι

καταστέφειν τὴν ψυχὴν

ἐμοὶ μέλει πώμασιν

καταβρέχειν λάρυγγα.

τὸ σήμερον μέλει μοι

τὸ δ᾽ αὔριον τίς οἶδεν;

Δε με νοιάζει του Γύγη

το χρυσό δαχτυλίδι

Δε μ' ορίζει το χρήμα

δεν δοξάζω τυράννους.

Εμένα με νοιάζει 

την αγάπη μου να 'χω. 

Εμένα με μέλει

το κρασί μου να πίνω.

Το σήμερα ζω

το αύριο ποιός ξέρει;


το διασκευασθέν,
της Παλατινής και τ' ανακρεόντειο No.8 παραδοθέν

Οὔ μοι μέλει τὰ Γύγεω Δε με νοιάζουν του Γύγη τα καλά
τοῦ Σαρδίων ἄνακτος, στις Σάρδεις που 'ταν βασιλιάς
οὐδ’ εἷλέ πώ με ζῆλος, δε με κυρίεψ' ως τώρα φθόνος
οὐδὲ φθονῶ τυράννοις. μήτε τυράννους ζηλεύω
ἐμοὶ μέλει μύροισιν εμένα με μέλει με μύρα
καταβρέχειν ὑπήνην, να βρέχω το μούσι
ἐμοὶ μέλει ῥόδοισιν εμένα με μέλει με ρόδα
καταστέφειν κάρηνα· να στέφω κεφάλια
τὸ σήμερον μέλει μοι, το σήμερα με μέλει
τὸ δ’ αὔριον τίς οἶδεν; το αύριο ποιός ξέρει;
ὡς οὖν ἔτ’ εὔδι’ ἔστιν, όσο λοιπόν είν' ακόμα λιακάδα,
καὶ πῖνε καὶ κύβευε και πότους πίνε και ζάρια παίζε
καὶ σπένδε τῷ Λυαίῳ, και κάνε στον Διόνυσο σπονδές
μὴ νοῦσος ἤν τις ἔλθῃ μή τυχόν αρρώστεια αν έρθει
λέγῃ σε μὴ δεῖ πίνειν. πει πως δεν πρέπει να πίνεις

The gold of Gyges I despise

Nor wealth I ask, nor sceptres prize

But riches leave and such vain things

To the low aim and pride of kings

Perfume and rose are my care

To smooth my beard and crown my hair

My maxim is to sport today

what comes tomorrow who can say?

Then, while the hour serenely shines

Toss the gay die, and quaff the wines

But ever in the genial tour

To Bacchus gay libations pour

lest sickness should approach annoying

You, taste no more the cup of joy!

(Translation by  John B. Roche with few changes of mine)

Το ποίημα ανήκει στα μεταγενέστερα ανακρεόντεια λαϊκά άσματα που μιμούνται το ύφος του  Ανακρέοντα (6ος αι.π.Χ). αλλ' ο ανακρεοντίζων διασκευαστής παίρνει την αρχική ιδέα από τον Αρχίλοχο (7ος αι. π.Χ)

οὔ μοι τὰ Γύγεω τοῦ πολυχρύσου μέλει,

οὐδ΄εἷλέ πώ με ζῆλος͵ οὐδ΄ἀγαίομαι θεῶν ἔργα,

μεγάλης δ΄ οὐκ ἐρέω τυραννίδος·

ἀπόπροθεν γάρ ἐστιν ὀφθαλμῶν ἐμῶν.

Δε με νοιάζουν τα αγαθά του πολύχρυσου Γύγη.

Ούτε ποτέ μεχρι τώρα με κατέλαβε φθόνος.

Ούτ' αγανακτώ με τα έργα των θεών.

Ούτ' επιθυμώ τη μεγάλη εξουσία.

Είναι μακριά απ’ τα μάτια μου.

http://melidonismata.blogspot.com/2010/12/blog-post.html

Η άρνηση των αγαθών του Γύγη σημαίνει εκτός από "δε μ' ενδιαφέρει να κυβερνήσω και να πλουτήσω", "δεν με νοιάζει και να αδικήσω με το να γίνω αόρατος" κατά τον πλατωνικό μύθο. Βαριά κουβέντα να την πεί κανείς (;)....ο Αρχίλοχος λέει βέβαια τί αρνείται αλλά κρύβει ή υπονοεί τα "μελήματα ζωής" που προτείνει· έτσι μισό εμπνέει και χριστιανό ασκητή. Ένα αρνητικό παρόμοιο διαθέτει και ο αυθεντικός Ανακρέων.

ἐγὼ δ' οὔτ' ἂν Ἀμαλθίης

βουλοίμην κέρας οὔτ' ἔτεα

πεντήκοντά τε κἀκατὸν

Ταρτησσοῦ βασιλεῦσαι

μα 'γώ ούτε Αμάλθειας

θα ήθελα το κέρατο

ούτε και εκατόν πενήντα χρόνια

στην Ταρτησσό να βασιλεύω

Ο μακρόβιος Αργανθώνιος είναι τίτλος ή όνομα δυναστείας κοντά στο Γιβραλτάρ που μπέρδεψε τους Έλληνες και νόμισαν πως κυβέρνησε 80 και έζησε, λέει, 120 ή 150 χρόνια. Και ο Παπανδρέου τώρα μπαίνει στα 124...:-) Για τον Αργανθώνιο ο Ανακρέων έμαθε μάλλον στην αυλή του Πολυκράτη,  απ' όπου ο Σάμιος έμπορος Κωλαίος, ένα αιώνα πριν, κατά τον Ηρόδοτο, έγινε ο πρώτος Έλληνας που έφτασε στην Ταρτησσό. 

Εκτός από την περίοδο της ζωής του στη γενέθλια Τέω και τα Άβδηρα, ο Ανακρέων έζησε, σε αντίθεση με τον αυτόνομο Αρχίλοχο, ως αυλικός ποιητής, δίπλα στον Πολυκράτη, τους Πεισιστρατίδες και τους Αλευάδες. Για αυτό και λίγο δύσκολο να έψαλε τη φράση "ουκ αινέω τυράννους", αν και τίποτα δεν αποκλείεται. Ο Στοβαίος ιστορεί πως όταν ο Πολυκράτης δώρισε στον Ανακρέοντα πέντε χρυσά τάλαντα, ο ποιητής, άυπνος δυο μερόνυχτα, απάντησε στον τύραννο: "Μισώ το δώρο που με κάνει να χάνω τον ύπνο μου". Η φήμη του απλώθηκε υπεράνω κομμάτων, φίλος όντας και του δημοκράτη Ξάνθιππου, πατέρα του Περικλή, οι Αθηναίοι του 'καναν και άγαλμα στην Ακρόπολη. Ο γεωγράφος Παυσανίας (1.25.1) αναφέρει:

ἔστι δὲ ἐν τῇ Ἀθηναίων ἀκροπόλει καὶ Περικλῆς ὁ Ξανθίππου καὶ αὐτὸς Ξάνθιππος, ὃς ἐναυμάχησεν ἐπὶ Μυκάλῃ Μήδοις. ἀλλ᾽ ὁ μὲν Περικλέους ἀνδριὰς ἑτέρωθι ἀνάκειται, τοῦ δὲ Ξανθίππου πλησίον ἕστηκεν Ἀνακρέων ὁ Τήιος, πρῶτος μετὰ Σαπφὼ τὴν Λεσβίαν τὰ πολλὰ ὧν ἔγραψεν ἐρωτικὰ ποιήσας· καί οἱ τὸ σχῆμά ἐστιν οἷον ᾄδοντος ἂν ἐν μέθῃ γένοιτο ἀνθρώπου.

(Να ξαναγίνει το άγαλμα στην Ακρόπολη του  Μεθυσμένου Τραγουδιστή) 

(Literary evidence of artistic depiction of Anacreon)

και ένα Ανωνύμο παρόμοιο από την Παλατινή Ανθολογία
πῖνε καὶ εὐφραίνου: τί γάρ αὔριον, ἢ τί τὸ μέλλον,

οὐδεὶς γινώσκει. μὴ τρέχε, μὴ κοπία,

ὡς δύνασαι, χάρισαι, μετάδος, φάγε, θνητὰ λογίζου:

τὸ ζῆν τοῦ μὴ ζῆν οὐδὲν ὅλως ἀπέχει.

πᾶς ὁ βίος τοιόσδε, ῥοπὴν μόνον ἂν προλάβῃ τις,

ἂν δὲ θάνῃς, ἑτέρου πάντα, σὺ δ᾽ οὐδὲν ἔχεις. 

και μια μαντινάδα

Δόξες και πλούτη στη ζωή καρφιά 'ναι στο κορμί μας. 

Μόνο στο γλέντι, στο χορό θα βρει χαρά η ψυχή μας

(ή σεβντά ή κρασί)

Anacreontic oldie song for a young lady (Γέρος μαργιόλης καντάδει μια κόρη)

Links (George Moustaki) (Muse Erato - François Boucher) (Old man smelling flowers - Karen Grigoryan) (Loukianos Kilaidonis) (Muse Erato, Aeolian Man - Dodo) (Woman and bouquet of roses) (Pretty Flower Eye) (Lilium Candidum) (Lilies n Roses)__(Old Man and Young Woman - Lucas Cranach the Elder) (white cat) (Sweetgirl 1,2) (wedding crowns) (Lilies n Roses) (Unequal Marriage-Vasily Pukirev)

Μή με αποφεύγεις βλέποντας

τα κάτασπρα μαλλιά μου

μήτ' επειδή ειν' τα νιάτα σου

σα ζωντανό λουλούδι

τα δώρα μου ν' αρνηθείς

κοίταξε πόσο όμορφα

ταιριάζουν τα άσπρα κρίνα

όταν με ρόδα αγκαλιαστούν

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Μή με φύγῃς ὁρῶσα

                                     τὴν ἐμὴν λευκήν κεφαλὴν_____ (τὰν πολιὰν ἔθειραν)

μηδ᾽, ὅτι σοὶ πάρεστιν

ἄνθος ἀκμαῖον

                                                 ἐμὰ δῶρα διώξῃς ________(τἀμὰ φίλτρα διώξῃς)

ὅρα, κἀν στεφάνοισιν

ὅπως πρέπει τὰ λευκά

 ῥόδοις κρίνα πλακέντα

...................
τὰ πλακέντα (τα πλεγμένα) 

(ὁ πλακείς, ἡ πλακεῖσα, τὸ πλακέν) -> ἐπλάκην (πλέχτηκα) ->  πλέκομαι
.......................

(Κράση__καὶ + ἐν = κἀν (και στ..)__

κἀν στεφάνοισιν__καὶ  ἐν τοῖς στεφάνοις__ακόμα και στα στεφάνια)

__καὶ + ἄν = κἄν (και αν)
 ..........................
φίλτρον
= ξόρκι, μάγια και η αγάπη (απέμεινε μόνο το "μητρικό φίλτρο")
που είναι και η ετυμολογική του ρίζα (φιλέω = αγαπώ)
εδώ τώρα μπορεί να παρανοήσει η κοπελιά
"...μην απορίψεις κόρη μου τα μάγια που σου κάνω!
....γιάηντα 'ναι μετρημένες οι χαρές για μένα εδώ πάνω"

 .................................

ἔθειρα (θρίξ) χαίτη αλόγου (ποιητικώς τα μαλλιά)

ἐθειράζω μακροκομέω/μακρυκομώ, τρέφω τρίχες (ἐθειράδες γενειάδες)

τανυέθειρα Σεμέλα__λέει ο Πίνδαρος__Σεμέλη κυματομαλλούσα

κατά το (τανύω) τανυσίπτερος, η ανοιγοφτέρουγη
......................

η λέξη ξεχάστηκε και μας την πήραν δυό ζωύφια

Triaenodes Εtheira

τριαινοειδής/τριαινώδης/ που μοιάζει με τρίαινα

Rhabdogaster Etheira

η ραβδογάστηρ/ραβδογαστέρα (;)

..............................................

μετά το άσμα, ο πολιός μαργιόλης γέρος....

αν της έλεγε τα παραπάνω έτυμα θα την έχανε ή

θα την κέρδιζε την κοπελιά ο έρμος; :-)
μόνο αν ήταν στη διδακτέα ύλη

θα πιανε η μαργιολιά...
.....

1.  τσαχπινιά, το νάζι στον έρωτα

2. (μτφ.) α) το τέχνασμα, η κατεργαριά, η πανουργία, β) η ευστροφία.

απ' το ιταλικό mariolo, εκεί έχει μόνο κακό νόημα

....στα υπόψη μη φάμε από Ιταλίδα χυλόπιτα :-)

............................................

......τί με φεύγεις τὸν γέροντα;....

Κλῦθί μεο γέροντος εὐέθειρα χρυσόπεπλε κοῦρα

άκου με του γέρου, πυκνόμαλλη, χρυσόπεπλη κόρη

...και οι ΓέΡΟΙ έΧΟΥΝ ΨΥΧή.....

((Sappho und Anakreon))
.................................

...Λεν οι γυναίκες: "Ανακρέων γέρος είσαι,   πάρε καθρέφτη δες...

http://melidonismata.blogspot.gr/2010/11/1.html

Ίσως εκείνο που ζητάς εγώ να μην το έχω κι απ' ό,τι ονειρεύτηκες εγώ πολύ ν' απέχω.

..........